🥕 Rodzaje metod

Metody instancji

Domyślny sposób działania, jako pierwszy argument przyjmują self, który odnosi się do instancji.

Zastosowanie: operacje na instancji

Metody klasy

Deklarowane za pomocą dekoratora @classmethod. Przyjmują jako pierwszy argument cls, który odnosi się do samej klasy, a nie jej instancji.

class Pracownik:
    liczba_pracownikow = 0  # Atrybut klasy

    def __init__(self, imie, stanowisko):
        self.imie = imie
        self.stanowisko = stanowisko
        Pracownik.liczba_pracownikow += 1

    @classmethod
    def z_nazwiska(cls, nazwisko):
        # Alternatywny konstruktor
        return cls(nazwisko, 'Nieznane stanowisko')

    @classmethod
    def ustaw_liczbe_pracownikow(cls, liczba):
        cls.liczba_pracownikow = liczba

# Tworzenie instancji za pomocą metody klasy
nowy_pracownik = Pracownik.z_nazwiska('Kowalski')
print(nowy_pracownik.imie)           # Kowalski
print(nowy_pracownik.stanowisko)     # Nieznane stanowisko

Zastosowanie: operacje na klasie, alternatywne konstruktory

Metody statyczne

Deklarowane za pomocą dekoratora @staticmethod. Nie przyjmują żadnego specjalnego pierwszego argumentu i nie mają dostępu ani do instancji (self), ani do klasy (cls).

class Kalkulator:
    @staticmethod
    def dodaj(a, b):
        return a + b

    @staticmethod
    def odejmij(a, b):
        return a - b

# Wywoływanie metod statycznych
print(Kalkulator.dodaj(5, 3))     # 8
print(Kalkulator.odejmij(10, 4))  # 6

Zastosowanie: funkcje pomocnicze powiązane tematycznie z klasą

Właściwości (@property)

Dekorator @property pozwala zdefiniować metodę, która zachowuje się jak atrybut - można ją czytać bez nawiasów. Umożliwia hermetyzację: ukrywasz wewnętrzną implementację, a na zewnątrz udostępniasz kontrolowany dostęp.

class Temperatura:
    def __init__(self, celsius):
        self._celsius = celsius  # konwencja: _ oznacza "wewnętrzny" atrybut

    @property
    def celsius(self):
        return self._celsius

    @celsius.setter
    def celsius(self, wartosc):
        if wartosc < -273.15:
            raise ValueError("Temperatura nie może być niższa niż zero absolutne.")
        self._celsius = wartosc

    @property
    def fahrenheit(self):
        return self._celsius * 9 / 5 + 32

t = Temperatura(100)
print(t.celsius)     # 100    - wywołanie jak atrybut, nie jak metoda
print(t.fahrenheit)  # 212.0  - przeliczane na bieżąco, tylko do odczytu

t.celsius = 0        # działa, bo jest setter
print(t.fahrenheit)  # 32.0

t.celsius = -300     # ValueError: Temperatura nie może być niższa...

Zastosowanie: kontrolowany dostęp do atrybutów, walidacja przy przypisaniu, obliczane właściwości tylko do odczytu

Przykład

Zapoznaj się z nowym kodem w python1course.zaj03.fleet.ambulance.

Metoda klasy - get_instances_count - odnosi się do samej klasy, a nie konkretnej instancji.

Metoda statyczna - validate_id - metoda pomocniczna, nie ma dostępu do obiektu klasy czy instancji, gdybyśmy odnosili się do atrybutu klasy __instances_count, to nie moglibyśmy już mówić o metodzie statycznej.